Clicksov
Plan een gesprek

AI inkopen onder DORA: de exitstrategie hoort in het contract

Gepubliceerd · 6 min leestijd

Ben je een bank, verzekeraar of andere financiële instelling in de EU, dan geldt DORA voor de AI-workflows die je inkoopt. Zodra zo'n workflow een kritieke of belangrijke functie ondersteunt, heb je er een exitstrategie voor nodig. De meeste AI-leveranciers bieden die niet. Dit artikel legt uit wat DORA vraagt, waarom AI-contracten daar zelden aan voldoen, en wat je in plaats daarvan in het contract zet.

Wat DORA vraagt van exitstrategieën

DORA (Verordening (EU) 2022/2554) is van toepassing sinds 17 januari 2025. Hoofdstuk V gaat over ICT-risico van derde partijen. Artikel 28 bevat de algemene beginselen, en lid 8 is hier het relevante lid. In gewone taal:

  • Voor ICT-diensten die kritieke of belangrijke functies ondersteunen, moet de financiële instelling exitstrategieën hebben.
  • Die strategieën houden rekening met risico's bij de leverancier, zoals uitval, verslechtering van de dienst, verstoring van de bedrijfsvoering en beëindiging.
  • De instelling moet kunnen vertrekken zonder verstoring van de bedrijfsvoering, zonder overtreding van regelgeving en zonder schade aan de continuïteit en kwaliteit van haar dienstverlening.
  • Exitplannen zijn volledig, gedocumenteerd, waar passend getest en worden periodiek beoordeeld.
  • De instelling wijst alternatieven aan en maakt transitieplannen, zodat ze de diensten en data bij de leverancier kan weghalen en kan overbrengen naar een andere leverancier of naar de eigen organisatie.

Let op de woorden: gedocumenteerd, getest, periodiek beoordeeld. Een alinea in een contract met "de leverancier werkt mee bij beëindiging" voldoet daar niet aan.

Of een AI-workflow een kritieke of belangrijke functie ondersteunt, beoordeel je zelf. Een claims-intake-workflow die dossiers voorbereidt voor behandelaars is op dag één misschien niet kritiek. Een workflow die in het pad van elke uitkering zit, waarschijnlijk wel. Leg de beoordeling hoe dan ook vast.

Waarom AI-leveranciers het zelden leveren

Drie redenen, geen van alle kwaadwillend.

Het product is een dienst, geen artefact. Veel AI-leveranciers verkopen toegang tot een gehoste applicatie of API. Er valt niets over te dragen; de waarde zit in hun platform. Een exit betekent opnieuw beginnen.

Het model en de prompts zijn het product. Leveranciers die fine-tunen op jouw data houden de resulterende gewichten vaak zelf. Prompts en evaluatielogica leven in hun systeem. Bij vertrek neem je je ruwe data mee en weinig anders.

Niemand heeft de exit getest. Zelfs als een contract er iets over zegt, wordt het zelden geoefend. De eerste keer dat iemand het probeert is de dag dat de relatie eindigt. Dat is de slechtst mogelijke dag om te ontdekken dat het niet werkt.

Wat een exitpakket moet bevatten

Clicksov schrijft het exitpakket in het contract en houdt het bij elke release actueel. Bij vertrek krijg je:

  • De workflow-repository. Eén repository met versiebeheer, met de specificatie en prompts, het domeinmodel en jouw klantspecifieke mapping, het modelmanifest, de evaluatieset (gouden voorbeelden en drempelwaarden), de deployment (Helm charts en een infrastructuurmodule per gecertificeerde partner), het beleid (dataresidentie, bewaartermijnen, guardrails, AI Act-documentatie) en het day-2 runbook. Ondertekend, met een software bill of materials (SBOM).
  • Container images. De images waarop de workflow draait, zodat een nieuw team hetzelfde kan uitrollen.
  • Modelreferenties, inclusief fine-tunes op jouw data. Is een model aangepast met jouw data, dan is het resultaat van jou.
  • Een data-export in open formaten.

Het punt is dat een exit een overdracht is, geen herbouw. Een ander team, je eigen of dat van een andere leverancier, kan de repository pakken en draaien.

Hoe je het test: switch drill en portabiliteitstest

Een gedocumenteerde exit die nooit is uitgevoerd is een hoop, geen strategie. Twee tests maken hem echt.

Portabiliteitstest, bij elke release. Elke release van een Clicksov-workflow wordt uitgerold naar minstens twee cloudpartners en één on-premise referentie, en moet op elk daarvan dezelfde evaluatieset halen. Elke modelwissel begint met de evaluatieset. Infrastructuurpartners komen pas in de catalogus na het halen van de referentietest. Dat kan omdat de workflow op open interfaces is gebouwd: Kubernetes, OCI-images, Helm, GitOps, een OpenAI-compatibele API achter een AI-gateway, open dataformaten, OpenTelemetry-tracing en OIDC single sign-on. Het Kubernetes AI Conformance-programma van de CNCF, gestart in november 2025, wijst dezelfde kant op: AI-workloads die in elke omgeving hetzelfde draaien.

Switch drill, één keer per jaar per klant. Eén keer per jaar wordt de workflow verplaatst naar een andere gecertificeerde partner of naar de on-premise referentie, en draait de evaluatieset opnieuw. Het resultaat wordt vastgelegd. Dat verslag laat je zien aan een toezichthouder die vraagt of je exitplan getest is.

De Data Act: switchkosten

DORA zegt dat je moet kunnen vertrekken. De EU Data Act maakt vertrekken goedkoper. De switchregels voor cloud- en andere dataverwerkingsdiensten gelden sinds 12 september 2025. Vanaf 12 januari 2027 mogen aanbieders geen switchkosten meer rekenen, inclusief egresskosten, voor een eenmalige overstap naar een andere aanbieder of naar on-premise. Tot die datum zijn de kosten beperkt tot de directe kosten van de aanbieder. Sommige kosten blijven toegestaan, zoals egress voor doorlopend multi-cloudgebruik en extra overstaphulp die je vooraf hebt afgesproken.

Voor AI-workflows telt dit twee keer: voor de infrastructuurpartner die de workflow host, en voor elke AI-leverancier wiens dienst onder de definitie van dataverwerkingsdienst valt. In beide gevallen hoort in het contract te staan dat een eenmalige overstap geen egresskosten kent.

Contractchecklist in vijf punten

  1. Classificatie. Leg vast of de workflow een kritieke of belangrijke functie ondersteunt, en wie dat heeft bepaald.
  2. Exitpakket, uitgesplitst. Repository, images, modelreferenties inclusief fine-tunes, data-export. Benoemd in het contract, met formaten.
  3. Actualiteit. Het pakket wordt bij elke release bijgewerkt, niet pas samengesteld bij beëindiging.
  4. Test. Een jaarlijkse switch drill met vastgelegd resultaat, plus een portabiliteitstest bij elke release.
  5. Kosten. Geen egress- of switchkosten voor een eenmalige overstap, in lijn met de Data Act vanaf 12 januari 2027.

Hoe Clicksov het aanpakt

Clicksov brengt één workflow tegelijk naar productie voor gereguleerde organisaties en draait die op Europese partnerinfrastructuur of op jouw locatie. Het exitpakket, de portabiliteitstest en de jaarlijkse switch drill zijn onderdeel van het standaardaanbod en staan in het contract. Data en modellen blijven in de EU, sleutels blijven in je eigen KMS of HSM, en er wordt niet getraind op jouw data. Soeverein, in de zin dat je weg kunt.

Wil je zien hoe een exitpakket eruitziet voor jouw workflow? Plan een gesprek.

Bronnen

Welk proces wil je live brengen?

Plan een gesprek